je kunt ook altijd terug door deze poort

RORY STEWART

Rory Stewart werd in Hongkong geboren en groeide op in Maleisïe. Later studeerde hij in Engeland geschiedenis en filosofie. In 2000 begon hij, vergezeld door zijn hond aan een lange tocht te voet.

Hij trok van Turkije naar Bangladesh. Daarna doorkruiste hij Afghanistan, Pakistan, India en Nepal.

Afghanistan is door de oorlog een armoedig, kwetsbaar en getraumatiseerd land. Rory wou door zijn initiatief vooral tijd doorbrengen met de plaatselijke bevolking. Hij bezocht vijfhonderd dorpen, sliep op de grond, at met de mensen, deelde hun lief en leed. Zo dook hij letterlijk onder in de religie, de geschiedenis, de familietradities van dit zwaar getroffen land. Afghanistan heeft een ongelooflijke rijke cultuur. Het raakte Rory dat er zoveel dreigde verloren te gaan. Hij was vaak te gast in de families in de dorpen en leerde van nabij hun rituelen kennen. Zo vertelt hij hoe hij op een dag eens bij een familie aankwam. Bij het verwelkomen ontstond spontaan een ritueel tussen gastheer en gast rond de vraag : wie gaat er het eerst binnen? Dit is geen spelletje maar een heel diepzinnig gebaar dat getuigt van respect voor elkaars gelijkwaardigheid. De gastheer verheft zich niet boven de gast en de gast doet dit ook niet ten aanzien van zijn gastheer. Daarna stelt de gastheer de vraag: Hoe gaat het met u en met je ziel?. En verder: Hoe is het met je familie, en zo verder tot ieder lid van de familie de revue is gepasseerd. Dan volgt: vrede zij met u. En daarna gaat het nog maar eens verder met: Hoe is het met je gezondheid. Moge je niet te moe zijn... En zo verder zodat zich een gesprek ontspint waaarbij je met alles wat deel uitmaakt van wie je bent aan bod komt en geacht en gezien wordt. Dergelijke rituelen verraden een rijke cultuur, waarin menselijke waarden centraal staan. Ze openbaren ook de kracht van een volk.

Na zijn terugkeer hield Rory in de internationale discussie over het lot van Afganistan een pleidooi voor de kracht van dit volk. Elke buitenlandse tussenkomst zou op deze kracht afgestemd moeten zijn, zodat beslissingen aan het Afghaanse volk de kans geven om zelf zoveel mogelijk aan de heropbouw van hun land mee te werken. Ze moeten de middelen krijgen om een nieuwe start te nemen zonder dat anderen de richting aangeven.

Tijdens zijn tocht zag Rory met eigen ogen hoe de mensen in afgelegen dorpen goed zijn in overleven. Doordat er weinig invloeden van buitenaf komen, putten ze veel kracht uit hun geloof, hun cultuur, hun vakkennis en hun rituelen . Deze worden van generatie tot generatie overgedragen. Het doorgeven van deze kennis staat centraal in de opvoeding en is zo belangrijk als eten en drinken. In tijden van nood is het juist deze kennis en de levenservaring van de generaties ver, die het mogelijk maakt door de moeilijke omstandigheden de eigen waardigheid niet te verliezen.

De ervaringen tijdens zijn tocht legde Rory vast in zijn boek: The places between. De Nederlandse titel is ‘Tussenstations’. Hij ontmoette veel verschillende mensen en kon gaandeweg een standpunt van onderuit innemen. Zo kijkt hij nu naar de problematiek van Afganistan met de ogen en het hart van de Afghaan. Hij benadert de problemen van binnenuit en niet met de mentaliteit van een kolonialist, die meent boven het volk te moeten gaan staan om het vooruit te helpen.

Rory is directeur van het Carr Center for Human Rights Policy. Dit onderzoekt een alternatieve strategie voor de internationale gemeenschap in Afghanistan. Hij initeerde het project The Turquoise Mountain Foundation, dat gesteund wordt door de Prins of Wales Stichting.

Deze richtte een Instituut voor Afghaanse kunsten en architectuur op in Kaboul.

Je vindt hierover alle gegevens terug in de website www.turqoisemountain.org .

De organisatie beoogt de heropbouw van Kaboul, dat door de oorlog zwaar geteisterd werd. Ze wil de eerste aanzetten mogelijk maken voor het herstel van de economie. Ze biedt aan jongeren de mogelijkheid om zich de artisanale kennis van hun land eigen te maken zodat ze aan de kost kunnen komen.

Pottenbakken is één van de oudste artisanale kunsten van Afganistan. Hieronder vind je enkele foto’s, die prachtig illustreren hoe groot de inzet van deze mensen is om hun land de waardigheid terug te geven, die het verdient.

Met dit artikel wens ik even speciaal de aandacht te vestigen op het feit dat er steeds weer mensen zijn , die op wereldniveau een eigen standpnunt durven in te nemen.

Rory Stewart heeft als academicus het lef om af te dalen tot waar het echte leven zich afspeelt. Om daar een open confrontatie met de noden van een volk aan te gaan. Niet met medelijden, maar met eerlijkheid. Hij liet zich niet verleiden door hulp bieden van bovenaf maar laat zich inspireren door de traditie en de ideologie van de mensen ter plekke. In dergelijke politiek staat de dialoog centraal en wordt armoede niet verward met onkunde.

Rory Stewart ontdekte door zijn eigen ervaring met het Afghaanse volk dat het leven in verbinding met diepere waarden dit leven structuur en zin geeft. Om in nood ook weer een zin aan het leven te geven moet een mens kunnen terugvallen op iets wat hem uit ervaring gesterkt heeft. In rituelen worden deze ervaringen benoemd, bezongen en bekrachtigd. Een volk dat zijn rituelen eert, eert zichzelf en het groter geheel waarvan het deel uitmaakt.

Ik eindig met een vers uit een gedicht:

Wees nu van 't huis de liefste gast

en laat mij nooit meer alleen.

Jac. van Hattum